Voorafgaand aan de meet-up ‘Renaissance van Rijkerswoerd’ organiseerde CASA op vrijdagmiddag 12 september een fietstocht door Rijkerwoerd waarbij we verschillende bijzondere woonvormen en initiatieven bezoeken. We verzamelden om 14.00 uur in het Sportcafé van het Sportcentrum Rijkerswoerd, waar we werden ontvangen door Dick van Kleef. Vandaar vertrokken we naar de Ank van der Moerdreef voor een bezoek aan Polderdrift, de ecowijk uit de jaren negentig die zijn tijd ver vooruit was. Vervolgens gingen we via ‘droomhuis’ Het Schip en Gaardenhage naar het collectief woonproject Arneco. Hier vertelde Sanne Raes, consulent (e)cohuising, over dit bijzondere project aan de Huissensedijk. Lees hieronder de terugblik over deze wandeling.
Fietsend wandelen door Rijkerswoerd voor CASA.
Door Chris Zeevenhooven.
De wandelexcursie van CASA op 12 september had een andere vorm nodig, omdat er aan een aantal locaties in de wijk Rijkerswoerd een bezoek gebracht werd waar we langer bij stil moesten staan om het door te hebben. De try out van de reeks wandelexcursies was vorig jaar in Rijkerswoerd door al wandelend de openbare ruimte te scannen. We vonden in zijn algemeenheid dat het er best goed uitzag, maar dit jaar wilden we weten hoe die mensen samenleven in zo’n nieuwbouwwijk, zo ver van het stadscentrum. Wat is de sociale structuur in de haarvaten van de wijk, de buurt, de straat?
De eerste aan wie we dat voorlegden in het voetbalcafé was Dick van Kleef, de verbinder van Sport- en Wijkcentrum Rijkerswoerd waar voetbalclub ESA en Handbal Arnhemia met de start van de wijk samen zijn neergestreken. Door de inzet van Dick komen er meer en meer andere activiteiten naar het centrum, zodat het op alle dagen van de week gebruikt kan worden en bijdraagt aan het sociale leven van de wijk.
Via een gescheiden fietspad ging de tocht naar Polderdrift waar drie mensen ons ontvingen in een fraaie ontmoetingsruimte. Woonvereniging Polderdrift is in 1993 opgericht door inwoners van Arnhem die op een andere manier wilden wonen. Dankzij een landelijke prijsvraag van de Stuurgroep Experimentele Volkshuisvesting konden ze, met hulp van architecten, gemeente en andere deskundigen, vorm geven aan hun droom om milieubewust te leven met bijvoorbeeld een gescheiden watersysteem. In 1996 werd de laatste van de veertig sociale huurwoningen opgeleverd. Ze worden verhuurd door Portaal. Sinds vijf jaar wordt het nu gezien als een Centraal Wonen project, zodat er een selectie aan de voorkant is voor nieuwe kandidaat bewoners.
Weer op de fiets naar de andere kant van de wijk via een tussenstop bij de dubbele atelierwoning Groen-Rood (1988), winnend ontwerp na een prijsvraag van Wim Korvinus. De nieuwe eigenaar heeft Wim gevraagd of de kleuren veranderd mochten worden en in april 2020 is het grijs-groen geworden. Via de Erasmussingel en de Mooieweg, de oude verbindingsweg tussen Elden en Huissen, genoten we onder de groene veranda van de groene verhalen van voorzitter van Stadslandbouw Mooieweg. Een groep actieve bewoners uit de wijk heeft in 2014 beslag weten te leggen op het oude terrein van de kwekerij van Presikhaafbedrijven om daar een stadslandbouw project te beginnen. Stadslandbouw doe je samen op een groot terrein, in dit geval van 3 hectare. De opbrengst is voor de helft voor de Voedselbank en het voedselproject de Blauwe Tomaat en de andere helft voor de deelnemers en voor oogstdagen, wanneer bezoekers zelf, tegen betaling, hun groente kunnen oogsten. Het project ziet er smakelijk uit en het lijkt heel goed voor de sociale contacten in de wijk. Maar, zo horen we, er zitten nog wel wat addertjes onder het gras. Dat vraagt nog stuurmanskunst van het bestuur en een goede samenwerking met de gemeente om het project in de toekomst overeind te houden.
De fietstocht eindigde na een route door woonproject Gaardenhage van de gemeente Arnhem bij het tegenovergestelde van Gaardenhage de woongemeenschap Arneco aan de Huissensedijk. Arneco is een groep mensen – onderverdeeld in 15 huishoudens – die een grote, statige en oude boerderij aan de rand van Arnhem in een duurzame woongemeenschap hebben omgevormd. Sinds de lente van 2019 wonen zij er. Zij zijn een diverse groep mensen en komen uit alle hoeken van Nederland. Ze zijn jong en oud en alles daartussen in, wetenschapper, docent, ondernemer, manager, ICT-er, muzikant, business analist, adviseur en nog veel meer. Ze delen eenzelfde visie, ambitie én energie om de wereld een beetje mooier te maken. Sanne Raes, die inmiddels professioneel dergelijke projecten ondersteunt, vertelde gepassioneerd over de ontwikkeling en nam ons mee op een wandeling over het erf. Over de smaak van architectuur valt te twisten, maar het woont en leeft er prima. De afdronk van een mooie wandeltocht op de fiets was, ook hier, in een fraaie ontmoetingsruimte.
Mijn punt van deze wandel/fietstocht is het belang van een mooie praktische ontmoetingsruimte op buurtniveau, waar je elkaar op neutraal terrein, maar wel in de buurt kunt ontmoeten om het gewone leven inhoud te geven.
Rijkerswoerd op de kaart!
Naar aanleiding van de wijkwandelingen geeft CASA een reeks ansichtkaarten uit waarop de architectuur van Arnhem Zuid wordt gevierd. De vierde kaart, ontworpen door Karina Dimitriu, toont het Uitvindersplantsoen met onder andere een kunstwerk van Norman Dilworth, het watergemaal en de kegel van Basisschool Pieter de Jong en is – zolang de voorraad strekt – gratis verkrijgbaar bij:
- Arnhem Noord | Citystore Arnhem, Dudok, Focus, Rozet, Stadhuis Arnhem.
- Arnhem Zuid | Bij van Kleef, De Barber Rijkerswoerd, Cafetaria Rijkerswoerd, Eyewatch Optiek, Hizi Hair, Joos Fashion, Rijnboulder, Sportcentrum Rijkerswoerd, Sunique Zonnestudio, Yauno.
CASA Jaarthema 2025: ‘In Suburbia’
In 2025 organiseert CASA onder het motto In Suburbia een publiek programma met meet-ups en wandelingen waarin actuele opgaven en de vernieuwing van de bestaande naoorlogse wijken centraal staan. Arnhem Zuid vormt hierbij telkens de casus, maar de onderwerpen die we agenderen zijn landelijk relevant. Onze ambitie is om mensen voor de nu noodzakelijke transities te enthousiasmeren, alsook meer waardering te kweken voor de alledaagse architectuur uit de tweede helft van de twintigste eeuw.
Deze programmareeks wordt mede mogelijk gemaakt door de gemeente Arnhem, het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en de sponsoren van CASA.