De oneindigheid voorbij en weer terug. 2001: A Space Odyssey, dat een jaar voor de maanlanding werd gelanceerd, is als een van de beste sciencefictionfilms ever de geschiedenis ingegaan. Het was zijn tijd zo ver vooruit dat het vandaag de dag nog steeds buitengewoon, bijna angstaanjagend actueel is. We leven nu – net als toentertijd in de Space Age – in turbulente tijden van geopolitieke onrust en ruimteclaims, de kolonisatie van Mars en de verdere vernietiging van de aarde liggen in het verschiet. Ondertussen vertrouwen we steeds meer op technologie zonder dat de consequenties voor ons duidelijk zijn; in Space Odyssey draait – spoiler alert – de brave boordcomputer HAL (AI avant-la-lettre) door.
AI is inmiddels onder ons… Sinds de revolutionaire opkomst van internet, dat zich vanaf het begin van de jaren negentig ontspon tot wereldwijd web, is er geen houden meer aan. Inmiddels worden we allemaal omgeven door een onzichtbare digitale deken die ons op de huid zit en ons handelen in sterke mate bepaalt. Artificial Intelligence is next level. Al deze ontwikkelingen hebben impact op onze manier van (samen)leven en zodoende ook op de ruimtelijke vormgeving daarvan. Want de bouwkunst mag dan weliswaar bekend staan als de traagste aller kunsten, het is tegelijkertijd van oudsher een der artes techne; technologie is er een onvervreemdbaar onderdeel van. AutoCAD, BIM en beeldschermen hebben potlood, liniaal en tekentafel allang vervangen. Zegen, vloek of allebei tegelijkertijd, that’s the question. Technologie biedt ons – zowel binnen als buiten het vakgebied van de ruimtelijk vormgeving en vormgevers – ongekende mogelijkheden, maar roept ook angst en weerstand op. HAL en hel lijken verdacht veel op elkaar…
Onder het motto (2)026 Space Odyssey reizen we in 2026 door tijd en ruimte om de impact van de veelal ‘onzichtbare’ technologische wereld om ons heen – de digitale revolutie en die van AI in het bijzonder – op onze fysieke leefomgeving en het ruimtelijk ontwerp daarvan te verkennen. Concreet organiseren we een caleidoscopisch programma voor diverse doelgroepen dat bestaat uit drie lijnen: inhoudelijk verdiepende meet-ups waarin we de (verwachte) ontwikkelingen en hun impact in kaart brengen, een SF-filmreeks als spiegel voor het heden en workshops waarin we met studenten de stad van toekomst zichtbaar maken. Arnhem (026), van nu en in de nabije toekomst, vormt hierbij de casus. We linken de thema’s aan de Omgevingsvisie Arnhem 2040, het toekomstige Arnhemse stadsdeel Rijnpark en nadrukkelijk ook aan bestaande gebouwde voorbeelden in de stad; want de toekomst manifesteert zich immers al in het hier en nu.