Arnhem en Nijmegen willen rechtvaardige en inclusieve steden zijn. Tegelijkertijd drukt een enorme bouwopgave op beide steden, waarbij er in hoog tempo woningen bijgebouwd moeten worden. Dat biedt kansen, maar brengt ook risico’s met zich mee. Hoe kun je ervoor zorgen dat de woningbouwopgave mensen niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk nader tot elkaar brengt? En welke rol kunnen ontwerpend onderzoek en verbeeldingskracht innemen om die toekomst vorm te geven? We bespreken het met architecten Violette Schönberger en Tim Peeters (Falsework).
Verdichten of verdrukken?
Het steeds dichter bebouwen van de stad biedt niet alleen nieuwe woonkansen, maar brengt sociaal kwetsbare groepen ook verder in verdrukking nu stedelijke ruimte schaars is en betaalbaarheid een groot probleem. Dak- en thuislozen, vluchtelingen, arbeidsmigranten, maar ook bijvoorbeeld ouderen en kinderen delven vaak het onderspit in hun claims op de stedelijke ruimte.
In Arnhem en Nijmegen staat dit thema hoog op de agenda. Arnhem heeft inclusie tot kernwaarde verheven. Dit vertaalt zich bijvoorbeeld in de recente Woonvisie waarin ‘een eerlijke stad waarin iedere Arnhemmer goed kan wonen’ centraal staat. Nijmegen zet met zijn omgevingsvisie De Nabije Stad 2025 sterk in op ruimtelijke rechtvaardigheid. Daarvoor wordt een handelingskader ontwikkeld dat het thema toepasbaar moet maken in de dagelijkse praktijk van ruimtelijk beleid en projecten.
Werkboek Zorgzame Leefomgeving
In het kader van Actieagenda Ruimtelijk Ontwerp stelden Violette Schönberger en Tim Peeters van Falsework het Werkboek Zorgzame Leefomgeving samen, waarin ze ontwerpende onderzoeken bespreken die vormgeven aan een zorgzame en sociale stad. De architecten constateren dat de belangrijkste sleutels om tot een inclusieve en rechtvaardige stad te komen, liggen op de schaal van de buurt, in multidisciplinaire ontwerpteams en participatie – ontwerpen voor én met de buurt en ongehoorde stemmen betrekken bij het ontwerpproces. Dat is onder andere terug te zien in sprekende ontwerpende onderzoek zoals De Wachtkamer (Studio Antidote), Reimagining Housing for Migrant Workers (OMERO) en The Space Inbetween (Studiosinga)
Programma
Tijdens deze avond bespreken we de rol die ontwerpend onderzoek kan spelen om – naast beleidsstukken en visies – handen en voeten te geven aan de rechtvaardige en inclusieve stad. Wat kan de kracht zijn van de verbeelding om vorm te geven aan (droge) beleidsstukken? Wat kunnen we leren van succesvolle ontwerpprocessen en participatievormen die de stad écht inclusief maken? Met andere woorden: hoe kunnen we beleid, ruimte en rechtvaardigheid dichter bij elkaar brengen aan de hand van ontwerpend onderzoek?
Violette Schönberger en Tim Peeters trappen af met een presentatie over het Werkboek Zorgzame Leefomgeving. Daarna gaan ze in gesprek met wethouders stedelijke ontwikkeling Maarten van den Bos (gemeente Arnhem) en Quirijn Lokker (gemeente Nijmegen) en het publiek.
ARO Midden-Oost 2026
De architectuurcentra van Gelderland, Overijssel en Utrecht (ACN, ACT, Bouwhuis, CASA, Rondeel, ZAP, Fasade en Aorta) richten zich in het kader van ARO 2026 op de sociale opgaven die stedelijke verdichting met zich meebrengt. Want meer mensen op elkaar betekent paradoxaal genoeg toch vaak minder onderling contact. Hoe kunnen we vormgeven aan het samenleven in onze overvolle stedelijke habitat – zowel in hofjes als in hoogbouw? Wat zijn de uitdagingen en waar liggen de kansen? Bekijk het volledige programma van ARO Midden-Oost op de website van Stichting CoLA.
Dit programma is onderdeel van Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp 2026 – een samenwerkingsverband van de Rijksoverheid, Stichting CoLA en Platform Ontwerp NL waarin ruimtelijk ontwerp lokaal in gesprek worden gebracht.